عبد الرضا سالار بهزادى
64
بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )
كرده و قلعهء جالق را كه در اختيار امير ضربت خان نامى بود پايگاه خود قرار دادند . سرداران نادرى قلعه را محاصره كردند و اين محاصره بيش از چهل روز به درازا كشيد . سرانجام محصورين درون قلعه كه آذوقهشان به اتمام رسيده بود و مىدانستند در نبرد با سپاهيان نادرى شكست خواهند خورد و سرداران پيروز بر ناموس آنان مروت نخواهند نمود ، به دستور امير ضربت خان تمامى زنان و كودكان قلعه را به دست خود كشته و خود از قلعه به جنگ سپاه نادرى بيرون شدند . در نبردى كه به نوشتهء مورخين حدود دو ساعت به درازا مىكشد ، با كينهاى كه از اعماق وجودشان و از تف خون تازهء زنان و فرزندانشان برمىخاست و با تهورى كه از به خون نشستن تمامى ريشههاى زندگيشان مايه مىگرفت ، جملگى شورشيان بلوچ تا آخرين نفس و آخرين رمق مىجنگند و بجز معدودى كه به اسارت درآمدند همه به قتل مىرسند . « . . . چون عساكر فيروز مآثر داخل آن قلعه گرديدند ، جميع ذكور و اناث را كشته ديدند . بعضى از غازيان را رقت قلب حاصل شده بىتحاشى گريه مىكردند . چون پير محمّد خان از افعال آن طايفه مطلع گرديد ، جمعى را كه از ذكور و اناث رمقى داشتند به قتل آنها فرمان داد . . . » 42 پير محمّد خان سرانجام با سعايت ديگر سرداران همراهش كه نسبت به قدرت و موقعيت وى حسد مىورزيدند ، به دستور نادر به قتل رسيد . 43 نادر شاه در لشكركشى به هند ولايت سند واقع در شرق بلوچستان را نيز به قلمرو سلطنت خود منضم ساخت . وزيرى مىنويسد : « . . . در آخر سنهء هزار و يكصد و پنجاه و دو كه ولايت سند به حوزهء تصرف نادرى درآمد آن مملكت را به سه قسمت نمود ، قسمتى كه به بلوچستان كرمان ملاصق بود جزو بلوچستان و كرمان فرمود و به امير محبت حاكم بلوچستان كرمان سپرده او را به لقب خانى ملقب و مرخص قصر قند كه محل استقلال و استقرار او بود كرد . » 44 مرگ نادر شيرازهء نظم را در ويرانههاى مملكت پهناورى كه آن سردار بزرگ به ضرب شمشير به زير پرچم ايران درآورده بود از هم گسيخت و دوران آشوب و هرجومرج دوباره آغاز شد . از سردارانى كه به هنگام قتل نادر در فتحآباد قوچان در اردوى او بودند يكى هم احمد خان ابدالى از طايفهء ابدالى افغانستان بود كه خود و سپاهيانش از وفادارترين عساكر نادرى بوده و به هنگام قتل نادر شاه در صدد ستيز با جمعيت توطئهگر برآمدند ، امّا پس از لختى سبوى نظام نادرى را شكسته و پيمانه را ريخته ديدند ، و احمد خان بىدرنگ سپاهيان خود را برداشته روى به كابل نهاد و در آنجا بساط سلطنت برپاى كرد و احمد شاه درّانى شد . كريم خان زند در شيراز بر تخت سلطنت ايران نشست ، امّا حد جنوب شرقى مملكتش ظاهرا از انتهاى خاك نرماشير فراتر نرفت . در بلوچستان پس از امير محبت خان برادر ديگرش نصير خان به حكومت رسيد ، امّا سرانجام مجبور شد برترى احمد شاه درّانى را پذيرفته و خود را تابع كابل قلمداد كند ؛ امّا در عمل نصير خان با استقلال كامل در بلوچستان حكم مىراند . سرپرستى سايكس خاستگاه اوّليهء حكومت نصير خان را در بلوچستان شرقى نگاشته و مىنويسد كه به تدريج